Việt Nam gặp Thái Lan: 27 trận bất bại và bốn chiếc áo trống nơi hàng công

Buổi họp báo ở Bandung, Kim Sang Sik làm một việc mà tôi hiếm khi thấy ở một huấn luyện viên đội tuyển quốc gia: ông xin lỗi. Ông không xin lỗi người hâm mộ trước, mà xin lỗi Thép Xanh Nam Định, câu lạc bộ vừa mất tiền đạo của mình trong bốn tới sáu tuần chỉ vì một trận đấu quốc tế. Nguyễn Xuân Son nằm trong danh sách vắng mặt, bên cạnh Quang Hải, Văn Vĩ, Thành Chung. Trong phòng thay đồ, bốn chiếc áo treo nguyên trên móc, không ai mặc. Sân không người, nhưng ký ức xếp hàng dài trên khán đài. Bên ngoài, con số 27 đứng đó, sừng sững như một bức tường không ai đo được độ dày. Đây là trận quyết định ngôi đầu bảng B. Việt Nam vào giải bằng chiến thắng 1-0 trước Philippines, mỏng nhưng đủ để nối dài chuỗi 27 trận bất bại dưới thời Kim Sang Sik, trong đó 23 thắng và 4 hòa. Thái Lan khởi đầu bằng chiến thắng 4-0 trước Pakistan, nhẹ nhàng và đầy uy lực. Hai đội gặp nhau trên sân trung lập ở Bandung, Indonesia. Nhưng phần đáng chú ý nằm ở những gì diễn ra trước tiếng còi khai cuộc. Thái Lan để Chanathip Songkrasin nghỉ trọn trận trước, dành anh cho cuộc gặp này. Một cầu thủ được cất riêng cho một trận đấu là tín hiệu chiến thuật rõ hơn mọi lời tuyên bố. Báo Thái Lan Siam Sport cũng đăng bài cảnh báo chính người hâm mộ nước họ về sự ổn định của tuyển Việt Nam, một chiều hướng ngược với thói quen truyền thông khu vực. Bình luận viên Quang Huy dự đoán 2-1 cho Việt Nam. Giữa hai luồng tin ấy, thực tế đơn giản hơn: hàng công Việt Nam đã mất những người tạo ra khoảnh khắc. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi dưới thời Kim Sang Sik, đội tuyển Việt Nam vận hành theo nhịp hai pha. Hiệp một khóa chặt, giữ cự ly, hạn chế khoảng trống sau lưng hàng thủ. Sang hiệp hai, đội mở van, tăng tốc và tìm cách đánh vào khoảng trống mà đối phương để lại khi buộc phải dâng cao. Cách chơi ấy quản trị rủi ro: trả giá bằng sự thụ động ban đầu để đổi lấy quyền kiểm soát về cuối. Vấn đề nằm ở chỗ pha thứ hai cần người. Khai thác khoảng trống sau lưng đối phương là một câu rất đẹp trên giấy, nhưng nó cần một cầu thủ nhìn thấy khoảng trống trước khi khoảng trống hình thành. Quang Hải không có. Xuân Son không có. Hoàng Đức còn bỏ ngỏ. Bộ ba ấy tạo ra phần lớn những đường bóng cuối cùng, và cả ba cùng nằm ngoài vòng hoặc gần như vậy. Kim Sang Sik gọi hàng tiền vệ Thái Lan là nguồn nguy hiểm chính. Ông chọn dựng một khối phòng ngự gọn trước, rồi chuyển sang phản công có mục tiêu. Nhưng Thái Lan có nhiều cách để thắng: kiểm soát bóng, chơi trực diện, hoặc giao bóng cho Chanathip sung sức đúng vào trận mà Việt Nam nhiều khả năng sẽ ngồi sâu trong hiệp một. Trong lúc đó, Việt Nam mở rộng nguồn lực ra ngoài biên giới, và đây là điểm đáng theo dõi nhất về mặt cấu trúc. Williams Minh Hoàng, 19 tuổi, vào sân và kiến tạo cho Đình Bắc ngay ở lần đầu được tin dùng. Bên cạnh cậu là Hoàng Hen, Patrik Lê Giang, Adou Minh, Cao Quang Vinh, Ngô Đăng Khoa, Tài Lộc. Một danh sách dài như thế cho thấy việc tuyển chọn ở nước ngoài đã thành chính sách thường trực, không còn là biện pháp chữa cháy. Chính vì thế mà hồ sơ pháp lý trở thành một biến số. Mỗi cái tên Việt kiều hay nhập tịch đều kéo theo câu hỏi về điều kiện thi đấu và đăng ký. Với một giải đấu cho phép bổ sung suất giữa chừng, sai sót trong giấy tờ không phải chuyện nhỏ. Phía sau tất cả, có một chi tiết tôi muốn dừng lại lâu hơn. Đội tuyển lấy đi tiền đạo của một câu lạc bộ V.League trong bốn tới sáu tuần, và câu lạc bộ ấy không nhận được gì ngoài lời xin lỗi. Ở Việt Nam, nơi một tiền đạo nội đủ sức định đoạt cả mùa giải của một đội bóng tỉnh, chi phí ấy không hề nhỏ. Đây là bài toán chuyển giao chi phí giữa câu lạc bộ và đội tuyển, và nó sẽ lặp lại mỗi kỳ FIFA Days. Chuỗi 27 trận bất bại là một con số thật, nhưng cách đọc nó mới là chỗ dễ sai. Một chuỗi như vậy nói về sự ổn định, không nói về sự áp đảo. Thắng Philippines 1-0 ở trận mở màn là thắng lợi mỏng, và những thắng lợi mỏng không được ghi lại bằng biên độ, mà bằng số lần đội bóng thoát khỏi thế bế tắc ở những phút cuối. Tôi có lần ngồi trong một khán đài đã tắt hẳn tiếng hát, chỉ còn tiếng bước chân trên bê tông. Trong arena nghìn người mất tiếng, tôi nghe rõ tiếng gõ phím như tiếng tim đập. Bóng đá ở khoảnh khắc ấy không còn là tỷ số. Người ta không nhớ tỷ số, người ta nhớ cách một đôi giày in dấu trên cỏ. Nên khi chuỗi bất bại được đem ra làm lá chắn truyền thông, tôi thấy hơi lạnh. Bong bóng càng căng thì tiếng vỡ càng to. Thái Lan đang chơi đúng vào chỗ đó: họ nhắc đến 27 trận để nói với người hâm mộ nước họ rằng đối thủ này biết cách không thua. Với họ, một trận hòa đã là kết quả có ý nghĩa. Có một giả thuyết tôi không loại trừ: câu chuyện mạnh về hiệp hai có thể là khung diễn ngôn dành cho truyền thông, che một thế trận thận trọng hơn những gì đội tuyển thừa nhận. Nếu Hoàng Đức ra sân, câu chuyện đổi hẳn. Tuyến giữa Việt Nam lấy lại quyền kiểm soát, và cuộc đấu giữa anh với Chanathip trở thành bản lề của cả trận. Bóng đá Đông Nam Á hôm nay được quyết định ở những chỗ không ai quay phim: một hồ sơ điều kiện thi đấu, một tiền đạo nằm trong phòng y tế của câu lạc bộ, một cầu thủ 19 tuổi học cách đứng đúng chỗ. Việt Nam bước vào trận này với một bức tường phía sau và một khoảng trống phía trước. Điều đáng xem nằm ở chỗ ai sẽ lấp khoảng trống ấy, và liệu người đó có được trao cơ hội trước khi trận đấu kịp kết thúc.