Phút 109, mười pha cứu thua và một cái tên bị viết sai

Phút 109, bóng được đẩy ra hành lang phải, Wang Shuang khống một nhịp rồi đặt bóng vào góc xa. Trần Thị Kim Thanh đổ người hết tầm, đầu ngón tay chạm vào khoảng không. Cô nằm trên cỏ lâu hơn mọi lần nằm khác trong suốt 109 phút trước đó. Đồng hồ nhảy sang phút 110.

Ba mươi cú sút. Mười một lần bóng đi trúng đích. Mười pha cứu thua. Một bàn thua. Cả trận đấu của đội tuyển nữ Việt Nam nằm gọn trong bốn con số ấy, và cả bốn đều xoay quanh một người đứng trong khung gỗ.

Ở Sydney, tôi dậy từ năm giờ sáng để xem. Mỗi trận đấu là một bài thơ dở dang, và đêm ấy người đọc chậm rãi nhất lại là thủ môn.

Khoảng cách hai mươi mốt bậc

FIFA xếp đội tuyển nữ Việt Nam thứ 37 thế giới, Trung Quốc thứ 16. Hai mươi mốt bậc là khoảng cách giữa hai nền bóng đá nữ được nuôi bằng hai nguồn lực khác hẳn nhau, chứ không đo bằng một buổi chiều. Trong lịch sử đối đầu, đội tuyển nữ Việt Nam chưa từng thắng được đội bóng thuộc nhóm tinh hoa châu lục này.

Trận đấu là một cuộc loại trực tiếp. Chín mươi phút không phân định thắng bại, hai hiệp phụ được đá, tổng cộng 120 phút bóng lăn. Trung Quốc kiểm soát gần như toàn bộ thế trận, Việt Nam lùi sâu và chịu đựng. Trước giờ bóng lăn, kỳ vọng lớn nhất dành cho thầy trò huấn luyện viên Mai Đức Chung chỉ là đừng tan vỡ.

Cách người ta dựng một bức tường

Những gì đáng đọc nhất sau trận không nằm ở bảng thống kê, mà ở lời của huấn luyện viên Mai Đức Chung. Ông kể đội đã vây chặt tuyến giữa bằng số đông và tranh chấp quyết liệt ở mọi điểm nóng. Đó là mô tả của một khối phòng ngự lùi sâu, dày ở trung lộ, chấp nhận nhường hai hành lang biên.

Sơ đồ ấy không mới; nó là phương án tiêu chuẩn của mọi đội bóng bị đánh giá thấp hơn. Thứ khiến nó đáng nói nằm ở khâu thực thi: suốt 120 phút, Việt Nam gần như không để lộ một khe hở trung tâm nào đủ rộng cho một đường chọc khe.

Trung Quốc phản ứng đúng như kịch bản mà đội khách mong đợi. Họ đưa bóng ra biên và tạt. Ông Chung nói thẳng rằng đối thủ chủ yếu chỉ còn cách đá bóng bổng. Sang hiệp hai, Trung Quốc tung vào một tiền đạo cao to để giành không chiến, và vẫn không áp đặt được trên không.

Thể hình nhỏ hơn là bất lợi cố hữu của cầu thủ Việt Nam. Ở trận này, nó được bù bằng cự ly đội hình. Không ai thắng các cuộc tranh chấp tay đôi, nhưng luôn có người thứ hai, người thứ ba đứng đúng chỗ để bọc lót.

Ba mươi cú sút của Trung Quốc, chỉ mười một đi trúng đích, tương đương tỉ lệ chính xác 36,7 phần trăm. Với một đội kiểm soát bóng nhiều như vậy, tỉ lệ ấy thấp một cách đáng ngờ. Phần lớn cú sút có lẽ đến từ ngoài vòng cấm, trong thế bị ép, hoặc sau những quả tạt bị phá ra. Một khối phòng ngự thấp hướng tới đúng kết quả đó: không ngăn được đối thủ sút, nhưng làm cho mọi cú sút trở nên vô nghĩa.

Cần nói rõ rằng các chỉ số dứt điểm nêu trên được dẫn lại từ bản tin sau trận, chưa đối chiếu được với nhà cung cấp thống kê chính thức nào. Kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi cho thấy những trận có tỉ lệ trúng đích thấp bất thường thường phản ánh chất lượng cơ hội bị bóp nghẹt.

Phía sau tất cả là Kim Thanh. Mười pha cứu thua trước một đội xếp trên mình hai mươi mốt bậc là màn trình diễn thuộc nhóm ngoại lệ. Tỉ lệ cản phá chạm ngưỡng 90,9 phần trăm. Những con số như vậy không xuất hiện đều đặn; chúng xuất hiện một lần, rồi biến mất.

Hai cái tên bị viết sai, và một im lặng đáng lo

Có một chi tiết nhỏ mà tôi không thể đi qua. Dòng tít của bản tin đầu tiên sau trận gọi thủ môn của chúng ta là Kim Anh. Tên đúng là Trần Thị Kim Thanh. Ở một đoạn khác, đội bóng được gán cho huấn luyện viên Hoàng Văn Phúc, trong khi toàn bộ phát biểu chiến thuật trong bài đều là của ông Mai Đức Chung.

Người ta có thể nói đó là lỗi đánh máy. Nhưng một thủ môn cứu mười quả bóng không thể quy cho lỗi đánh máy. Nếu tên cô bị viết sai ngay ở dòng đầu, thì mười pha cứu thua kia có nguy cơ đi vào lịch sử dưới một cái tên khác. Tôi từng gọi nhầm tên một cầu thủ trước hàng nghìn khán giả, và tôi biết cảm giác ấy không buông tha mình.

Điều đáng lo hơn cả cái tên là sự im lặng. Không một dòng nào trong bản tin nói về đầu ra tấn công của Việt Nam. Ba mươi cú sút bị nhận, nhưng không ai cho biết chúng ta đã sút bao nhiêu lần.

Sự im lặng ấy kể một câu chuyện riêng. Một kế hoạch chỉ gồm việc chịu đựng không thể sinh ra chiến thắng; nó chỉ sinh ra những trận thua nhẹ nhàng. Tỉ lệ cản phá 90,9 phần trăm rồi sẽ hồi quy về mức trung bình. Khối phòng ngự ấy, vào một ngày Kim Thanh không ở đỉnh cao, có thể thủng tới ba bốn bàn.

Chuỗi thua trước các đội bóng hàng đầu châu Á chưa bị cắt đứt. Trận này thu hẹp tỉ số, không thu hẹp khoảng cách.

Điều còn lại sau tiếng còi

Ở Việt Nam, gọi một thất bại là đẹp thường là cách nhanh nhất để nó lặp lại. Tôi không muốn đêm ấy được nhớ theo cách đó.

Những gì đáng giữ lại nằm ở chỗ khác. Một huấn luyện viên đã gắn bó nhiều năm với bóng đá nữ Việt Nam, ở tuổi người ta bắt đầu nghĩ tới việc rời ghế, vẫn đứng sau đường biên và nói rất rõ về cách đội mình chơi. Một thủ môn đứng vững gần hai giờ trước một đối thủ mạnh hơn mình hai mươi mốt bậc. Và một tập thể nhỏ con không gục sau bàn thua ở phút 109.

Nhưng nếu mười năm nữa chúng ta vẫn ngồi nhắc lại một trận thua 0-1 ở phút 109, thì đó là điều đáng buồn hơn cả chính trận thua ấy.

Ở lần gặp sau, Trung Quốc sẽ biết phải làm gì: kéo giãn biên sâu hơn, sút xa nhiều hơn, kiên nhẫn hơn. Việt Nam sẽ phải trả lời một câu hỏi khác, câu hỏi chưa từng được trả lời trong suốt 120 phút ở trận này: ngoài việc chịu đựng, đội còn gì trong kho vũ khí.

Tôi gấp lại cuốn sổ. Nỗi ngượng của tôi mang tên một cầu thủ đã từ lâu; đêm nay nỗi ngượng ấy thuộc về một tòa soạn vội vàng. Trần Thị Kim Thanh xứng đáng có tên đầy đủ trên mọi dòng tin, bởi cô đã giữ nó bằng mười đầu ngón tay.